باسمه تعالی

فهرست منابع درآمدی دولت

به قلم: دکتر محمد حسن قدیری ابیانه

کارشناس عالی مدیریت استراتژیک

WWW.GHADIRI.IR

17 اسفند 1389

در تدوین بودجه، ابتدا منابع درآمدی را پیش بینی می کنند، سپس بر اساس منابع درآمدی به تنظیم چگونگی اختصاص بودجه به امور و دستگاه های مختلف می پردازند. اگر منابع درآمدی مطابق با پیش بینی بودجه حاصل نگردد اصطلاحا دچار کسری بودجه می شود و اگر درآمده بیش از پیش بینی باشد به آن بودجه مازاد گفته می شود.

ممکن است بودجه از ابتدا با کسری بودجه تنظیم گردد. یعنی هزینه ها بیش از درآمدها در نظر گرفته می شود.

همچنین تقسیم بندی دیگری در بودجه وجود دارد. یک بخش را بودجه عمومی دولت و دیگری را بودجه شرکت ها و بانکها تشکیل می دهد.

شرکتهای دولتی یا زیانده  هستند و یا سود ده. چنانچه شرکتی سود ده باشند 60 درصد سود را به حساب بودجه عمومی دولت واریز می نمایند که 25 درصد آن به عنوان مالیات و 40 درصد آن سهم دولت است و الباقی را صرف توسعه خود شرکت یا بانک می نمایند.

بودجه عمومی دولت از 65 درصد سود شرکتها و بانکها، درآمدهای حاصل از فروش و صادرات نفت و فرآورده ای نفتی و سایر اقلام متعلق به دولت و نیز انواع دیگر از درآمدها نظیر مالیات ها، گمرکات، جریمه ها، منابع حاصل از فروش کارخانجات و حتی وام های خارجی یا فروش اوراق مشارکت که نوعی وام داخلی محسوب می گردد تشکیل می شود.

بودجه پیشنهادی دولت به مجلس را لایحه و آنچه را که در مجلس تصویب و به تایید شورای نگهبان می رسد قانون بودجه می گویند.

اما این سوال در اذهان عمومی وجود دارد که منابع درآمدی دولت از کجا تامین می شود و میزان آن چه مبلغی است؟ معمولا افراد تصوری غیر واقعی از درآمدهای دولت دارند.

کل بودجه عمومی دولت در لایحه بودجه سال 1390 رقم  1769981729000000 ریال (بیش از 176 هزار میلیارد تومان) می باشد. لیکن درک این رقم برای عموم مردم مشکل می باشد چون هرگز با چنین ارقامی سروکار نداشته اند. برای درک این رقم می توان سرانه ماهانه آن را محاسبه نمود. یعنی مشخص ساخت این بودجه به ازای هر ایرانی در هر ماه چه مقدار است.

با توجه به اینکه جمعیت ایران هم اکنون از مرز 75 میلیون گذشته است و جمعیت کشور در سال 90 از 76 میلیون نفر فراتر خواهد رفت، با در نظر گرفتن 75 و نیم میلیون نفر جمعیت نیمه سال آینده، این نتیجه حاصل می گردد که رقم بودجه عمومی دولت کلا با احتساب تمامی منابع درآمدی کشور به ازای هر ایرانی در هر ماه مبلغ 195362 تومان می باشد. از این رقم بیش از 63 هزار تومان مربوط به فروش و صادرات نفت خام و فرآورده ای نفتی است. این در حالی است که در بخش هزینه ها بیش از 52 هزار تومان به بودجه عمرانی (به ازای هر ایرانی در هر ماه) و بیش از 13 هزار تومان بودجه وزارت آموزش و پرورش است. به عبارتی دیگر مطابق با لایحه بودجه سال 90 مجموع بودجه عمرانی و وزارت آموزش و پرورش به تنهایی بیش از قیمت فروش و صادرات نفت و فرآورده ای نفتی است. این در حالی است که قیمت فروش نفت در بودجه به طور بی سابقه، بشکه ای 80 دلار در نظر گرفته شده است. این محاسبه پاسخی است به کسانی که این سوال را مطرح می سازند که درآمد نفت چه می شود؟!!

مسلما رقم 195362 هزار تومان به ازای هر ایرانی در هر ماه به عنوان بودجه عمومی دولت رقم بالایی نیست ولی همین مقدار است. لازم به ذکر است که بسیاری از کارشناسان تحقق چنین بودجه ای را دشوار می دانند.

برای اینکه هزار تومان به این رقم اضافه شود نیاز به تامین بیش از 906 میلیارد تومان بودجه می باشد. به عبارت دیگر 906 میلیارد تومان یعنی به ازای هر ایرانی در هرماه 1000 تومان.

هر پیشنهادی برای افزایش هزینه موکول به تامین بودجه آن است. هر پیشنهادی مبنی بر کاهش درآمدها نیز باید توام با پیشنهاد کاهش بودجه و خدمات دستگاه ها باشد.

ذیلا منابع در آمدی بودجه مطابق با لایحه بودجه ذکر می گردد و تاکید می گردد که کل منابع درآمدی بودجه عمومی سال 90 دولت به ازای هر ایرانی در هر ماه صرفا 195362 تومان می باشد.

برای مشاهده فهرست عناوین در آمدها ، واگذاري دارايي هاي سرمايه اي و واگذاري دارايي هاي مالي در سال  1390 به صورت پی دی اف اینجا را کلیک فرمایید.